Nerki są narządem parzystym, którego zadaniem jest usuwanie wraz z moczem nadmiaru wody z ustroju, różnych ciał odpadkowych będących końcowymi produktami przemiany materii i różnych ciał toksycznych, które się do ustroju w ten czy inny sposób przedostały. Regulując ilość i skład moczu, nerki odgrywają decydującą rolę w utrzymaniu prawidłowego składu płynów ustrojowych i bronią ustrój przed zatruciem, które stale zagraża w związku z toczącymi się procesami przemiany .materii. Mówiąc innymi słowy, nerki odtruwają organizm. W różny sposób może przyjść do uszkodzenia nerek. Doprowadzać do tego mogą ich zapałenia; zwyrodnienia, wzrost ciśnienia w drogach moczowych spowodowany przeszkodami w swobodnym odpływie moczu (kamienie moczowe, przerost lub guz gruczołu krokowego, czyli prostaty), zakażenia bakteryjne dróg moczowych przenoszące się wtórnie na miąższ samych nerek. Bez względu na przyczynę, ostateczne uszkodzenia nerek mają najczęściej charakter nieodwracalny, a skutki ich są zawsze bardzo groźne dla całego ustroju, a nawet i dla życia. Uszkodzone nerki przestają sprawnie wykonywać swe czynności. W zależności od tego, jak wielka część nerek została bezpowrotnie zniszczona i jaka jest jeszcze czynna — stopień upośledzenia ich czynności może być większy lub mniejszy. Rozróżnienie tego ma duże znaczenie praktyczne: przy małym lub średnim stopniu ograniczenia czynności nerek, oczyszczanie ustroju może się odbywać nawet dość sprawnie — tak długo, jak długo rozmiary „zanieczyszczania" organizmu nie będą nadmierne w stosun- ku do wydolności nerek. Oznacza to, że przy odpowiednim ułożeniu diety z ograniczeniem pokarmów, z których powstają te właśnie substancje odpadkowe wydalane przez nerki z moczem, nie musi wcale wystąpić zatrucie, gdyż z niewielką ilością tych substancji nerki średnio uszkodzone dają sobie jeszcze doskonale radę. Natomiast przy cięższych uszkodzeniach, kiedy większość miąższu nerkowego jest już bezpowrotnie zniszczona, stopniowo narastające zatruwanie ustroju jest już nieuchronne. Substancje, które normalnie opuszczają szybko ustrój wraz z moczem, wówczas gromadzą się w nim w coraz większych ilościach. Stan zatrucia, jaki się wówczas rozwija, nosi nazwę mocznicy, czyli uremii. Przewlekła niewydolność nerek objawia się w rozmaity sposób. Bardzo często mamy do czynienia z podwyższonym ciśnieniem krwi i wtórnym osłabieniem mięśnia serca. Rozwija się niedokrwistość, czyli anemia. Chorzy są bladzi, z żółtawym odcieniem skóry. Sama skóra jest sucha, język obłożony. Apetyt jest upośledzony, mogą występować biegunki. Często trapią chorych bóle głowy i poczucie duszności — zwłaszcza przy wysiłkach fizycznych. W bardziej zaawansowanych stanach przychodzi do senności, apatii, a nawet przymroczenia (kiedy indziej chorzy są pobudzeni i niespokojni). Zatruciu mocznicowemu dużego już stopnia towarzyszą zaburzenia przytomności, a nawet zupełna jej utrata, zwana w takich przypadkach śpiączką mocznicową. U niektórych chorych mogą się pojawiać drgawki. Śpiączka mocznicowa jest zwiastunem katastrofalnego pogłębiania się niewydolności nerek i zazwyczaj bezpośrednio poprzedza zgon. Przewlekłe uszkodzenie nerek z ich niewydolnością jest stanem, który rzadko kiedy ma charakter ustalony. Do reguły bowiem należy stopniowe pogłębianie się uszkodzenia, z coraz większą niewydolnością. Uszkodzenie takie jest nie tylko skutkiem przebytej choroby nerek, ale samo w sobie jest chorobą przewlekłą i postępującą. Ale