HERMETYZACJA PRODUKCJI
Czynnikami, które w dużym stopniu zmniejszyły niebezpieczeństwo wystąpienia wyprysku zawodowego są hermetyzacja i automatyzacja produkcji Najbardziej uwidacznia się to w alergii na żywice epoksydowe i ich utwardzacze (patrz 2.3). Podobny postęp stanowi zmechanizowanie wywoływania i kopiowania zdjęć fotograficznych. Jeden z najsilniejszych alergenów kontaktowych: dwunitrochlorobenzen (DNCB), stosowany obecnie w wielu krajach jako dodatek do płynów chłodzących w aparaturze klimatyzacji kopalń, znajduje się w zamkniętym obiegu, gdzie tylko w minimalnym zakresie ma możność uczulania górników. Należy jednak pamiętać, że wszystkie te rozwiązania wprowadzili technicy zupełnie niezależnie od postulatów dermatologów, którzy nadal w żadnym kraju nie mają najmniejszego wpływu na upowszechnienie tych osiągnięć.
Dużym i trudnym problemem profilaktyki jest mycie się po pracy. Należy odróżnić tu trzy różne zagadnienia. Pierwszym jest zmywanie zabrudzeń, co dotyczy zwłaszcza rąk. Problem ten jest źle rozwiązany w skali całego świata, w tym naturalnie także w Polsce. Bardzo duży odsetek robotników nadal używa w tym celu silnie drażniących substancji, takich jak rozpuszczalniki organiczne lub detergenty anionowe, które często stają się główną, a nawet wręcz jedyną przyczyną wyprysku. Z drugiej strony usunięcie niewidocznych nawet zabrudzeń ma istotne znaczenie, gdyż nie jest obojętne, czy szkodliwość chemiczna znajduje się na powierzchni skóry stale, czy tylko w godzinach pracy. Jeżeli to wystarcza, do zmycia zanieczyszczenia należy w miarę możliwości zalecać mydła nie pachnące o oddziaływaniu obojętnym lub nawet kwaśnym, a zwłaszcza zawierające wyłącznie kwasy tłuszczowe o długich łańcuchach. Zdecydowana większość robotników rozporządza jednak w tym celu bądź rozpuszczalnikami organicznymi, bądź zwykłymi mydłami, bądź preparatami syntetycznymi o składzie opartym na detergentach. Pierwsze należy uznać za zdecydowanie szkodliwe. Drugie skóra znosi dość dobrze, ale są mało skuteczne. Trzecie najlepiej spełniają swoje zadanie, ale wymagają dla zwiększenia tolerancji, dodatków kondensatów kwasów tłuszczowych z białkami (Fettsaureeiweisskondensateri). Te ostatnie wyroby produkowane są pod nazwą Satina lub Pracutan.
Poważnym problemem jest także suszenie rąk, mogące być jednym z czynników ułatwiających powstanie wyprysku z podrażnienia (patrz 1.4). Pod tym względem szczególnie szkodliwe są coraz szerzej stosowane urządzenia nadmuchujące, zastępujące ręczniki. Prąd powietrza z takich aparatów nadmiernie wysusza skórę. Dlatego też na stanowiskach, na których notuje się występowanie der-matitis zaleca się pracownikom nie wycierać całkowicie dłoni, lecz pozostawiać je nieco wilgotne i w tym stanie smarować maścią
0 składzie: 1% kwasu mlekowego, 10,0% gliceryny, 10% wody, 10% adeps lanae, a wazelinę dodawać do 100%.
Usuwanie (zmywanie) szkodliwości zawodowych ułatwiają także natryski po pracy i kąpiele w łazience w domu. Przeprowadzona przez nas analiza 31 stanowisk pracy w Warszawie, na których stosowano żywice epoksydowe, wykazała, że z natrysków stale korzysta 26,3% chorych i 25,9% zdrowych robotników. W przypadku posiadania własnej łazienki analogiczne odsetki wynosiły 51,6
1 50,5. Różnice były więc minimalne, a nawet właśnie osoby chore nieco więcej uwagi poświęcały higienie. Podobnie pracownicy z obu grup prawie jednakowo często przebierali się w pracy. Trzeba pamiętać, że zanieczyszczenie ubrań może być źródłem alergizacji (np. na epidiany) zarówno samych pracowników, jak i ich rodzin i jest jedną z głównych przyczyn trądziku zawodowego.
Mycie się robotników przed opuszczeniem zakładu jest — chyba
słusznie — powszechnie postulowane, a niektórzy autorzy angielscy domagają się nawet zaleceń brania natrysków również podczas pracy.
Ponieważ zdaniem części polskich dermatologów kobiety bardziej przestrzegają zasad higieny od mężczyzn, należy ich w tym zakresie specjalnie kontrolować.
Innym istotnym czynnikiem profilaktycznym jest przestrzeganie właściwego prania odzieży roboczej (ograniczenie stosowania detergentów i dokładne płukanie) oraz ochrona własnych domowych ubrań przed dostępem lotnych szkodliwości zawodowych (szczelnie zamknięte szafki i szatnie oddalone od działu produkcji). Bardzo ważnym czynnikiem jest również w wielu wypadkach odpowiednia wentylacja (wyciągi, nawiewy świeżego powietrza